در حقيقت اين جمله اشاره به آن است كه براى خدا كاملا امكان دارد ، همه انسانها را اجبارا هدايت كند ، آن چنان كه هيچكس را ياراى مخالفت نباشد ولى در اين صورت نه چنان ايمانى ارزش خواهد داشت و نه اعمالى كه در پرتو اين ايمان اجبارى انجام مىگردد ، بلكه فضيلت و تكامل انسان در آن است كه راه هدايت و پرهيزكارى را با پاى خود و به اراده و اختيار خويش بپيمايد . بنا بر اين هيچگونه منافاتى بين اين جمله و آيه سابق كه نفى جبر در آن آمده است نيست ، اين جمله مىگويد : اجبار كردن بندگان كه شما ادعا مىكنيد ، براى خدا امكان دارد ، ولى هرگز چنين نخواهد كرد ، چون بر خلاف حكمت و مصلحت آدمى است . در حقيقت آنها قدرت و مشيت خداوند را بهانه اى براى انتخاب مذهب جبر كرده بودند در حالى كه قدرت و مشيت خدا حق است ، ولى نتيجه آن جبر نيست او خواسته است كه ما آزاد باشيم و راه حق را به اختيار خود بپيمائيم . در كتاب كافى از امام كاظم ع چنين نقل شده است كه فرمود : ان للَّه على الناس حجتين حجة ظاهرة و حجة باطنة فاما الظاهرة فالرسل و الانبياء و الأئمة و اما الباطنة فالعقول : « خداوند بر مردم دو حجت دارد ، حجت آشكار و حجت پنهان ، حجت آشكار ، رسولان و انبياء و امامانند ، و حجت باطنه ، عقول و افكارند » ( 1 ) . و در امالى شيخ طوسى از امام صادق ع چنين نقل شده است كه از تفسير آيه فوق ( * ( فَلِلَّه الْحُجَّةُ الْبالِغَةُ ) * ) از آن حضرت سؤال كردند ، حضرت فرمود : ان اللَّه تعالى يقول للعبد يوم القيامة عبدى أ كنت عالما فان قال نعم ، قال له أ فلا عملت بما علمت ؟ و ان قال كنت جاهلا قال له أ فلا تعلمت حتى تعمل ؟ فيخصمه فتلك الحجة البالغة :

--> ( 1 ) تفسير نور الثقلين جلد اول صفحه 776 .